Dlaczego warto korzystać z repozytoriów danych badawczych?

Otwarte repozytoria jako narzędzia informatyczne służące do przechowywania i udostępniania wyników badań naukowych są tworzone z uwzględnieniem zasad otwartej komunikacji naukowej oraz potrzeb indywidualnych badaczy i instytucji naukowych. Obejmują zatem odpowiednie rozwiązania w zakresie bezpiecznego, trwałego przechowywania zasobów, ich stałej dostępności i widoczności w Internecie czy łatwości wyszukiwania i cytowania. Aktualnie w tworzeniu i rozwijaniu infrastruktury repozytoryjnej uwzględniane są także zasady FAIR (Findable – Accessible – Interoperable – Reusable), które mają umożliwiać jak najszerszy zakres ponownego wykorzystania danych badawczych.

Deponowanie zestawu danych w repozytorium wymaga podania metadanych, czyli danych opisujących właściwe dane. Podstawowy zestaw metadanych obejmuje między innymi informacje o autorze lub autorach oraz tytule zbioru. Wraz z datą jego powstania i trwałym identyfikatorem, metadane te stanowią zarazem informacje potrzebne do jednoznacznej identyfikacji i zacytowania zbioru. Większość repozytoriów automatycznie nadaje deponowanym w nich zestawom danych trwałe identyfikatory, np. DOI (Digital Object Identifier). Stałe i unikalne w skali światowej oznaczenia obiektów cyfrowych umożliwiają nie tylko uzyskanie podstawowych informacji na ich temat (czyli właśnie metadanych), ale także wskazanie ich aktualnego adresu w sieci czy powiązanie z innymi obiektami, np. artykułami naukowymi.

Zarówno odpowiednie metadane, jak i trwałe identyfikatory są elementami ułatwiającymi wdrażanie zasad FAIR, w szczególności zasady F – Findable, która określa możliwość łatwego wyszukania i zidentyfikowania odpowiednich danych. Im bogatsze metadane, tym łatwiejsze staje się wyszukiwanie odpowiednich danych, dlatego też – tam gdzie to możliwe – warto korzystać z repozytoriów dziedzinowych, które mogą wdrażać odpowiednie standardy, takie jak np. słowniki kontrolowane.

Trwałe identyfikatory ułatwiają ponadto cytowanie danych badawczych, które stanowią pełnoprawne rezultaty badań i powinny być wskazywane wszędzie tam, gdzie posłużyły za podstawę jakichś wniosków czy ustaleń. Strona (rekord) z odpowiednim zestawem danych zawiera zwykle sugerowaną formę cytowania, obejmującą podstawowe informacje o danych oraz trwały identyfikator. Formułę tę wystarczy skopiować i wkleić do pliku tekstowego z powstającym artykułem, notatkami czy bibliografią. Osoby korzystające z aplikacji do zarządzania bibliografią i przypisami bibliograficznymi mogą skorzystać także z opcji wyeksportowania pliku z rekordem bibliograficznym w wybranym formacie, np. BibTex czy RIS.

Repozytoria ułatwiają też wywiązanie się z obowiązków wobec instytucji finansujących badania naukowe, które coraz częściej przedstawiają rekomendacje bądź wymogi w zakresie sposobu otwartego udostępniania danych badawczych.

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 26.10.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 26 października o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczychDane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej

Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej

Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych

Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych

Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona. Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny. Aktualizacja 20.10.2020: rejestracja zakończona.

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Podsumowanie szkolenia 28.09.2020

Wrześniowe szkolenie z zarządzania danymi badawczymi było dziewiątym spotkaniem organizowanym w ramach projektu Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych. Po dwóch warsztatach przeprowadzonych jesienią ubiegłego roku w formie stacjonarnej, w marcu tego roku rozpoczął się cykl comiesięcznych szkoleń zdalnych. Zmiana formy spowodowana pandemią COVID-19 pozwoliła na dotarcie do większej liczby osób zainteresowanych praktycznymi i prawnymi aspektami zarządzania danymi badawczymi. Spotkanie zorganizowane 28 września zgromadziło ponad 80 osób i było największym jak dotąd szkoleniem zorganizowanym w ramach projektu. W sumie we wszystkich dziewięciu szkoleniach udział wzięło ponad 500 osób z całej Polski, przede wszystkim badaczy, ale także bibliotekarzy oraz pracowników biur obsługi projektów badawczych. 

Zarządzanie danymi badawczymi jest aktualnie ważną kwestią dla badaczy w Polsce, w szczególności dla tych, którzy składają bądź planują składać wnioski w konkursach Narodowego Centrum Nauki. W ubiegłym roku instytucja wprowadziła obowiązek sporządzania planów zarządzania danymi badawczymi, a w tym roku politykę dotyczącą otwartego dostępu do publikacji naukowych, obejmującą także powiązane z publikacjami dane badawcze. Wymogi instytucji finansujących badania naukowe – Komisji Europejskiej w programie Horyzont 2020 oraz Narodowego Centrum Nauki – omawiane są podczas pierwszej części szkolenia. Tematycznie obejmuje ona także m.in. korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi, zasady FAIR czy najważniejsze zasady selekcji i przygotowania danych do udostępnienia. Druga część szkolenia poświęcona jest kwestiom prawnym i przybliża otwarte dane badawcze z perspektywy prawa własności intelektualnej, ochrony danych osobowych czy planów komercjalizacji wyników badań naukowych. Omawiane są także wolne licencje (Creative Commons i Open Data Commons).

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 28.09.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 28 września o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  1. Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  2. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  3. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  4. Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  5. Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona ze względu na formułę szkolenia, uczestnicy będą mieli możliwość zadawania pytań.  Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny.

Aktualizacja 17.09.2020: rejestracja zakończona.

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Podsumowanie szkolenia 31.08.2020

Ponad 60 osób wzięło udział w sierpniowym szkoleniu z zarządzania danymi badawczymi. Podczas spotkania omówione zostały praktyczne i prawne aspekty zarządzania danymi badawczymi i otwartego udostępniania danych, a także aktualne polityki otwartości Komisji Europejskiej oraz Narodowego Centrum Nauki. Zaprezentowany zostały także cele projektu oraz sposób deponowania zestawów danych badawczych w Repozytorium Otwartych Danych RepOD. Kolejne szkolenie odbędzie się 28 września 2020 r.

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 31.08.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 31 sierpnia o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  1. Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  2. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  3. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  4. Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  5. Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona ze względu na formułę szkolenia, uczestnicy będą mieli możliwość zadawania pytań.  Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny.

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Podsumowanie szkolenia 1.07.2020

1 lipca 2020 r. odbyło się szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi i ich udostępniania, podczas którego omówione zostały praktyczne i prawne aspekty zarządzania danymi badawczymi oraz aktualne polityki otwartości Komisji Europejskiej oraz Narodowego Centrum Nauki. Zaprezentowany zostały także cele projektu oraz sposób deponowania zestawów danych badawczych w Repozytorium Otwartych Danych RepOD. Szkolenie zostało zorganizowane we współpracy ze Szkołą Główną Handlową w Warszawie. Uczestniczyło w nim ponad 70 badaczy z tej uczelni.

Podsumowanie szkolenia 09.06.2020

Ponad 70 osób uczestniczyło w czerwcowym szkoleniu z zarządzania danymi badawczymi. Podczas spotkania zorganizowanego na platformie ClickMeeting omówione zostały cele projektu, praktyczne i prawne aspekty zarządzania danymi badawczymi, a także wytyczne w zakresie zarządzania danymi i ich otwartego udostępniania w Horyzoncie 2020 i grantach NCN.

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 09.06.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 9 czerwca o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  1. Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  2. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  3. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  4. Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  5. Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona ze względu na formułę szkolenia, uczestnicy będą mieli możliwość zadawania pytań.  Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny.

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Aktualizacja 06.02.2020: rejestracja zakończona.

Podsumowanie szkolenia 26.05.2020

26 maja 2020 r. odbyło się szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, podczas którego przedstawione zostały cele projektu Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych, a także praktyczne i prawne aspekty zarządzania danymi badawczymi i ich otwartego udostępniania.

W spotkaniu organizowanym na platformie ClickMeeting uczestniczyło prawie 50 osób z różnych jednostek naukowych. Pytania uczestników dotyczyły przede wszystkim działania repozytorium RepOD, sporządzania planów zarządzania danymi badawczymi oraz kwestii prawnych.