Szkolenie z zarządzania danymi badawczymi w naukach społecznych – 21.01.2021

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi w naukach społecznych, które odbędzie się 21 stycznia 2021 r. o godzinie 11:30 na platformie ClickMeeting.

Szkolenie organizowane jest przez Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego i Instytut Studiów Społecznych im. Roberta Zajonca Uniwersytetu Warszawskiego oraz Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Program:

11:30 – 11:45 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

11:45 – 12:30 Część 1. Wprowadzenie do zarządzania danych badawczymi i ich udostępniania (ICM UW)

  • Dane badawcze – definicje
  • Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  • Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  • Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN

12:30 – 13:30 Część 2: Dane badawcze w naukach społecznych (ISS UW, IFIS)

  • Selekcja i przygotowywanie danych społecznych do udostępnienia
  • Prezentacja Repozytorium Danych Społecznych
    • Repozytorium Danych Społecznych jako platforma udostępniania danych ilościowych przez Polskie Archiwum Danych Społecznych (PADS)
    • Repozytorium Danych Społecznych jako platforma udostępniania danych jakościowych przez Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN (ADJ IFiS PAN)

14:00 – 15:30 Cześć 2. Prawne aspekty udostępniania danych badawczych (ICM UW)

  • Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  • Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  • Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  • Kodeksy etyczne
  • Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

15:30 – Zakończenie szkolenia

Liczba miejsc jest ograniczona. Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny. Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Dlaczego warto udostępniać dane badawcze?

Udostępnianie danych badawczych innym osobom i instytucjom staje się coraz istotniejszym elementem krajobrazu nauki w Polsce i na świecie. Mają na to wpływ naukowcy, którzy coraz częściej sami decydują się na udostępnienie swoich danych; redakcje czasopism naukowych, które wymagają od autorów udostępniania danych pozwalających na weryfikację twierdzeń zawartych w publikacji; a także instytucje finansujące, które coraz częściej zobowiązanie do udostępnienia danych badawczych czynią elementem umów grantowych z beneficjentami. Dzięki udostępnianiu danych naukowcy zwiększają szanse na cytowanie swoich publikacji i zbiorów danych, czasopisma mają lepszą renomę i wyższą jakość ukazujących się w nich artykułów, a instytucje finansujące dbają o racjonalność wydatkowania środków publicznych.

Fragment broszury „Selekcja i przygotowanie danych badawczych do udostępniania” dostępnej w zakładce Pliki do pobrania

Rodzaje repozytoriów danych badawczych

Repozytoria danych badawczych, podobnie jak repozytoria publikacji, mogą mieć charakter dziedzinowy lub instytucjonalny, Mogą też łączyć funkcje obu typów, jeżeli prowadząca je instytucja zajmuje się badaniami w określonym obszarze lub prowadzi repozytorium z myślą o konkretnym projekcie badawczym.
Repozytoria dziedzinowe gromadzą dane z konkretnych obszarów wiedzy, co dla poszukujących danych użytkowników jest istotne. Przeszukiwanie właściwego repozytorium zwiększa bowiem prawdopodobieństwo znalezienia szybko interesujących danych.
Repozytoria instytucjonalne gromadzą dane badawcze wytworzone i  opracowanie przez pracowników konkretnej instytucji lub grantobiorców realizujących finansowane przez nią badania. Dla szukających danych naukowców mogą być przydatne zwłaszcza wtedy, gdy prowadząca repozytorium instytucja specjalizuje się w określonym obszarze. Dane badawcze deponowane są również w repozytoriach ogólnego przeznaczenia, takich jak Zenodo (https://zenodo.org) czy Figshare (https://figshare.com).

Fragment broszury „Jak korzystać z zasobów w repozytoriach danych” dostępnej w zakładce Pliki do pobrania


W ramach projektu Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych zostały utworzone i uruchomione trzy repozytoria. Repozytorium Danych Społecznych (RDS) oraz Macromolecular Xtallography Raw Data Repository (MX-RDR) mają charakter dziedzinowy, natomiast nowa wersja Repozytorium Otwartych Danych RepOD to repozytorium ogólnego przeznaczenia. Z repozytoriów korzystać mogą wszyscy polscy badacze, niezależnie od afiliacji instytucjonalnej.

O projekcie Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych w Biuletynie EBIB

W najnowszym numerze Biuletynu EBIB, w całości poświęconym otwartemu udostępnianiu danych badawczych, ukazał się artykuł na temat projektu Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych. Przedstawiono w nim genezę, założenia, cele i planowane rezultaty projektu: trzy repozytoria funkcjonujące w oparciu o otwarte oprogramowanie Dataverse, a także opracowywane i sukcesywnie udostępniane zbiory danych badawczych z zakresu krystalografii, nauk społecznych i innych dziedzin. Artykuł przybliża ponadto program szkoleń z zarządzania danymi badawczymi, organizowanych w ramach projektu od jesieni 2019 roku.

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 23.11.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 23 listopada o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  1. Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  2. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  3. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  4. Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  5. Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona. Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny.
Aktualizacja 20.11.2020: rejestracja zakończona

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Podsumowanie szkolenia 26.10.2020

26 października odbyło się szkolenie z zarządzania danymi badawczymi zorganizowane w ramach projektu Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych. Podczas spotkania omówione zostały praktyczne i prawne aspekty zarządzania danymi badawczymi, a także najważniejsze funkcje repozytoriów danych badawczych uruchomionych w ramach projektu. W spotkaniu uczestniczyło ponad 70 osób z różnych instytucji naukowych.

Dlaczego warto korzystać z repozytoriów danych badawczych?

Otwarte repozytoria jako narzędzia informatyczne służące do przechowywania i udostępniania wyników badań naukowych są tworzone z uwzględnieniem zasad otwartej komunikacji naukowej oraz potrzeb indywidualnych badaczy i instytucji naukowych. Obejmują zatem odpowiednie rozwiązania w zakresie bezpiecznego, trwałego przechowywania zasobów, ich stałej dostępności i widoczności w Internecie czy łatwości wyszukiwania i cytowania. Aktualnie w tworzeniu i rozwijaniu infrastruktury repozytoryjnej uwzględniane są także zasady FAIR (Findable – Accessible – Interoperable – Reusable), które mają umożliwiać jak najszerszy zakres ponownego wykorzystania danych badawczych.

Deponowanie zestawu danych w repozytorium wymaga podania metadanych, czyli danych opisujących właściwe dane. Podstawowy zestaw metadanych obejmuje między innymi informacje o autorze lub autorach oraz tytule zbioru. Wraz z datą jego powstania i trwałym identyfikatorem, metadane te stanowią zarazem informacje potrzebne do jednoznacznej identyfikacji i zacytowania zbioru. Większość repozytoriów automatycznie nadaje deponowanym w nich zestawom danych trwałe identyfikatory, np. DOI (Digital Object Identifier). Stałe i unikalne w skali światowej oznaczenia obiektów cyfrowych umożliwiają nie tylko uzyskanie podstawowych informacji na ich temat (czyli właśnie metadanych), ale także wskazanie ich aktualnego adresu w sieci czy powiązanie z innymi obiektami, np. artykułami naukowymi.

Zarówno odpowiednie metadane, jak i trwałe identyfikatory są elementami ułatwiającymi wdrażanie zasad FAIR, w szczególności zasady F – Findable, która określa możliwość łatwego wyszukania i zidentyfikowania odpowiednich danych. Im bogatsze metadane, tym łatwiejsze staje się wyszukiwanie odpowiednich danych, dlatego też – tam gdzie to możliwe – warto korzystać z repozytoriów dziedzinowych, które mogą wdrażać odpowiednie standardy, takie jak np. słowniki kontrolowane.

Trwałe identyfikatory ułatwiają ponadto cytowanie danych badawczych, które stanowią pełnoprawne rezultaty badań i powinny być wskazywane wszędzie tam, gdzie posłużyły za podstawę jakichś wniosków czy ustaleń. Strona (rekord) z odpowiednim zestawem danych zawiera zwykle sugerowaną formę cytowania, obejmującą podstawowe informacje o danych oraz trwały identyfikator. Formułę tę wystarczy skopiować i wkleić do pliku tekstowego z powstającym artykułem, notatkami czy bibliografią. Osoby korzystające z aplikacji do zarządzania bibliografią i przypisami bibliograficznymi mogą skorzystać także z opcji wyeksportowania pliku z rekordem bibliograficznym w wybranym formacie, np. BibTex czy RIS.

Repozytoria ułatwiają też wywiązanie się z obowiązków wobec instytucji finansujących badania naukowe, które coraz częściej przedstawiają rekomendacje bądź wymogi w zakresie sposobu otwartego udostępniania danych badawczych.

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 26.10.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 26 października o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  1. Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  2. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  3. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  4. Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  5. Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona. Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny. Aktualizacja 20.10.2020: rejestracja zakończona.

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.

Podsumowanie szkolenia 28.09.2020

Wrześniowe szkolenie z zarządzania danymi badawczymi było dziewiątym spotkaniem organizowanym w ramach projektu Dziedzinowe Repozytoria Otwartych Danych Badawczych. Po dwóch warsztatach przeprowadzonych jesienią ubiegłego roku w formie stacjonarnej, w marcu tego roku rozpoczął się cykl comiesięcznych szkoleń zdalnych. Zmiana formy spowodowana pandemią COVID-19 pozwoliła na dotarcie do większej liczby osób zainteresowanych praktycznymi i prawnymi aspektami zarządzania danymi badawczymi. Spotkanie zorganizowane 28 września zgromadziło ponad 80 osób i było największym jak dotąd szkoleniem zorganizowanym w ramach projektu. W sumie we wszystkich dziewięciu szkoleniach udział wzięło ponad 500 osób z całej Polski, przede wszystkim badaczy, ale także bibliotekarzy oraz pracowników biur obsługi projektów badawczych. 

Zarządzanie danymi badawczymi jest aktualnie ważną kwestią dla badaczy w Polsce, w szczególności dla tych, którzy składają bądź planują składać wnioski w konkursach Narodowego Centrum Nauki. W ubiegłym roku instytucja wprowadziła obowiązek sporządzania planów zarządzania danymi badawczymi, a w tym roku politykę dotyczącą otwartego dostępu do publikacji naukowych, obejmującą także powiązane z publikacjami dane badawcze. Wymogi instytucji finansujących badania naukowe – Komisji Europejskiej w programie Horyzont 2020 oraz Narodowego Centrum Nauki – omawiane są podczas pierwszej części szkolenia. Tematycznie obejmuje ona także m.in. korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi, zasady FAIR czy najważniejsze zasady selekcji i przygotowania danych do udostępnienia. Druga część szkolenia poświęcona jest kwestiom prawnym i przybliża otwarte dane badawcze z perspektywy prawa własności intelektualnej, ochrony danych osobowych czy planów komercjalizacji wyników badań naukowych. Omawiane są także wolne licencje (Creative Commons i Open Data Commons).

Szkolenie online z zarządzania danymi badawczymi – 28.09.2020

Zapraszamy na szkolenie z zarządzania danymi badawczymi, które odbędzie się 28 września o godz. 12:00 na platformie ClickMeeting.

Program:

12:00 – 12:15 Wprowadzenie poświęcone realizowanemu projektowi

12:15 – 13:45 Część 1: Przygotowanie danych badawczych do udostępniania

  1. Dane badawcze – definicje
  2. Korzyści płynące z prawidłowego zarządzania danymi badawczymi
  3. Plan Zarządzania Danymi (Data Management Plan; DMP)
  4. Dane w Horyzoncie 2020 i grantach NCN
  5. Selekcja i przygotowywanie danych do udostępnienia

13:45 – 14:00 Przerwa

14:00 – 15:30 Część 2: Prawne aspekty udostępniania danych badawczych

  1. Dane badawcze jako przedmiot regulacji prawnej
  2. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy prawa własności intelektualnej
  3. Udostępnianie danych badawczych z perspektywy ochrony danych osobowych
  4. Udostępnianie danych badawczych a komercjalizacja wyników badań naukowych
  5. Stosowanie wolnych licencji (Creative Commons i Open Data Commons)

Liczba miejsc jest ograniczona ze względu na formułę szkolenia, uczestnicy będą mieli możliwość zadawania pytań.  Prosimy o zapisy poprzez formularz rejestracyjny.

Aktualizacja 17.09.2020: rejestracja zakończona.

Zarejestrowane osoby otrzymają z platformy ClickMeeting mailowe zaproszenie wraz z instrukcjami, jak dołączyć do spotkania.